Door In het kort
- Zo vind je het: koppel alles op de uitgevallen groep los en zet de apparaten één voor één terug. Waar het opnieuw gebeurt, zit de fout.
- Dit mag je zelf: groepen schakelen, de aardlekschakelaar testen en de hoofdschakelaar gebruiken. Aan de meters en de hoofdzekering niet.
- Wie je belt: alleen jouw huis zonder stroom betekent jouw installatie, dus een installateur. Zitten de buren ook zonder stroom, dan bel je 0800 9009.
Wat is kortsluiting?
Kortsluiting is een directe verbinding tussen twee draden die niet met elkaar verbonden horen te zijn — meestal de fasedraad en de nuldraad. De stroom neemt dan een veel kortere weg dan bedoeld, waardoor er ineens een enorme stroom gaat lopen. De beveiliging in je groepenkast schakelt die groep daarom onmiddellijk uit. Dat uitschakelen is geen storing: dat is de beveiliging die precies doet waarvoor hij gemaakt is.
De meest voorkomende oorzaak is beschadigde isolatie: een geknakt snoer, een doorgesleten kabel achter een plint, of een losgeraakt draadje in een apparaat. Vocht is de tweede grote oorzaak, en die werkt technisch net anders — daarover verderop meer.
Let op: een groep die uitvalt is niet automatisch kortsluiting. Bij overbelasting is er niets defect en staat er simpelweg te veel tegelijk aan. Een gewone groep is afgezekerd op 16 ampère, bij 230 volt zo'n 3.680 watt — een waterkoker van 2.200 watt en een stofzuiger van 1.600 watt samen zijn dus al te veel. Het verschil zit in het patroon: kortsluiting gebeurt op het moment dat je één bepaald apparaat aanzet, overbelasting als er meerdere zware apparaten samen aan staan.
Kortsluiting is geen stroomstoring
Kortsluiting ontstaat in je eigen installatie en stopt bij je voordeur: je buren merken er niets van. Zitten zij ook zonder stroom, dan is het een stroomstoring in het net van je netbeheerder. Liander omschrijft het Nationaal Storingsnummer 0800 9009 dan ook als het nummer voor "het melden van een gaslucht, stroom-, gas- of meterstoring in het energienet". Jouw groepenkast is geen energienet.
"De stoppen zijn doorgeslagen": zo zie je wat eruit ligt
Doorgeslagen, gesprongen, eruit geklapt — het gaat over hetzelfde: een beveiliging heeft de stroom afgesloten. Alleen zitten er in de meeste woningen geen échte stoppen meer, maar installatieautomaten die je gewoon terug omhoog kunt zetten. Kijk eerst wélke beveiliging eruit ligt, want dat vertelt je al bijna wat er aan de hand is.
Welke beveiliging is uitgeschakeld, en wat dat betekent
Eén installatieautomaat staat omlaag
- Wat het betekent
- Kortsluiting óf overbelasting op precies die ene groep. Dit is de gewone situatie
- Wat je doet
- Koppel de apparaten van die groep los en zet de schakelaar terug omhoog
De aardlekschakelaar staat omlaag en meerdere groepen zijn dood
- Wat het betekent
- Er lekt stroom weg naar de aarde. Klassiek bij een vochtig of nat apparaat
- Wat je doet
- Zet alle groepen onder die aardlekschakelaar uit, daarna één voor één terug aan
De hoofdschakelaar staat omlaag
- Wat het betekent
- Je hele woning is spanningsloos. Soms heeft iemand hem omgezet, soms zit er iets zwaarders achter
- Wat je doet
- Zet hem terug. Valt hij direct opnieuw uit, dan bel je een installateur
Je hebt nog porseleinen stoppen
- Wat het betekent
- Aan de buitenkant is niet betrouwbaar te zien of zo'n smeltstop is doorgebrand
- Wat je doet
- Draai hem eruit om te kijken, of vervang hem door een goede om het uit te sluiten
Een installatieautomaat beschermt de leiding tegen kortsluiting en overbelasting. Een aardlekschakelaar beschermt mensen tegen een lekstroom. Twee verschillende beveiligingen, dus twee verschillende oorzaken.
Wat er precies in je kast zit en van wie het is, staat bij de meterkast. Heb je nog porseleinen stoppen en geen aardlekschakelaar, dan gaat het niet meer om deze storing maar om de kast vervangen.
Kortsluiting opsporen: apparaat voor apparaat
Je hebt hier geen multimeter en geen monteur voor nodig; meten is pas nodig als de fout in de vaste bedrading zit, en dan is het werk van je installateur. Het schakelen dat je hiervoor doet mag je zelf — Enexis noemt het expliciet als veilig eigen werk: "Zet de zekeringen in uw groepenkast aan of uit om apparaten op die groep spanningsloos te maken."
Sla stap 1 niet over: meteen de schakelaar terugzetten met alles nog aangesloten is precies waarom mensen vijf keer opnieuw in het donker staan. Werk met droge handen, en draai nooit een stopcontact open terwijl de groep aan staat.
- Haal alle stekkers van de uitgevallen groep uit het stopcontact, ook de apparaten waarvan je zeker weet dat ze in orde zijn;
- Zet de uitgeschakelde automaat of aardlekschakelaar terug omhoog;
- Blijft hij staan? Dan zit de fout in een apparaat en niet in de vaste bedrading;
- Steek één apparaat terug, zet het aan en wacht even. Herhaal dat apparaat voor apparaat;
- Slaat de beveiliging eruit zodra je een bepaald apparaat aanzet, dan heb je de dader. Laat de stekker eruit en zet hem niet nóg een keer aan om te kijken of het weer gebeurt.
Drie momenten om te stoppen met zelf zoeken
- De schakelaar valt direct weer uit met alles losgekoppeld
- Dan zit de fout in de vaste bedrading of in de kast zelf, en die sluit je niet uit door stekkers te trekken.
- Er is een brandlucht of een zwartgeblakerd stopcontact
- Ook als de stroom het weer doet: er is warmte ontstaan en dat onderdeel moet vervangen worden voordat je de groep weer gebruikt.
- De schakelaar blijft niet meer omhoog staan
- Een automaat of aardlekschakelaar die niet meer inschakelt kan zelf defect zijn. Forceer hem niet — dat is juist het onderdeel dat je moet beschermen.
Vind je geen defect apparaat en valt de groep alleen uit als er veel tegelijk aan staat, dan was het overbelasting. Er is dan niets stuk: je installatie is te krap voor wat je ervan vraagt. Meer groepen regel je met je installateur; is de aansluiting zelf te licht, dan gaat het om je aansluiting verzwaren via je netbeheerder.
Ga je structureel meer elektrisch verbruiken — inductie, een warmtepomp of een laadpaal — dan verandert ook je verbruiksprofiel. Je netbeheerkosten staan vast, maar op het leveringsdeel valt bij een fors gestegen stroomverbruik vaak wel iets te winnen.
Bespaar op je energierekening
Onze energie-experts zoeken gratis het voordeligste contract voor jouw verbruik (gratis dienst)
Bespaar op je energierekening
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
Kortsluiting door vocht, water en regen
Hier wordt vaak iets over het hoofd gezien: water veroorzaakt meestal geen klassieke kortsluiting, maar een lekstroom. Het water vormt een pad naar de aarde. Dan slaat niet de groepsautomaat eruit maar de aardlekschakelaar, en die schakelt in één keer alle groepen eronder uit. Dat verklaart waarom bij een natte buitenlamp ineens ook je koelkast en je wifi dood zijn.
Herken je dat patroon, dan zoek je dus niet in de kamer waar het licht uitging, maar bij alles wat nat kan zijn geworden.
- Na een regenbui of onweer: begin buiten. Tuinverlichting, een buitenstopcontact of een verlengsnoer dat buiten is blijven liggen zijn de gebruikelijke verdachten;
- Water in een stopcontact: schakel eerst de groep uit in de meterkast en laat het volledig drogen. Nooit met een föhn en nooit uitzuigen met een stofzuiger;
- Buiten hoort buitenmateriaal: een gewoon binnenstopcontact of binnensnoer is niet gemaakt voor regen, ook niet onder een afdakje.
Slaat je aardlekschakelaar er telkens uit zonder dat je een nat apparaat vindt, dan kan de schakelaar zelf versleten zijn of zit er vocht in een vaste leiding. Dat is meetwerk, en dus werk voor een installateur.
Wie bel je: installateur, 0800 9009 of 112?
Hier gaat de meeste tijd verloren, en de scheidslijn is eenvoudig: alles ná de meter is jouw installatie, alles vóór de meter is het net van je netbeheerder.
Bij welke situatie hoort welk nummer
Eén groep valt uit, de buren hebben stroom
- Wie je belt
- Een erkend installateur
- Waarom
- Het probleem zit in jouw installatie of in een apparaat. Daar komt de netbeheerder niet aan te pas
De buren of de hele straat zitten ook zonder stroom
- Wie je belt
- 0800 9009
- Waarom
- Dan is het een storing in het energienet. Het Nationaal Storingsnummer is gratis en 24/7 bereikbaar
Rook, vlammen of een brandlucht
- Wie je belt
- 112
- Waarom
- Een beginnende brand gaat vóór alles. Blus niet met water zolang er spanning op staat
Je ruikt gas
- Wie je belt
- 0800 9009
- Waarom
- Hetzelfde nummer geldt voor een gaslucht, met eigen veiligheidsstappen
De meter of de hoofdzekering is defect
- Wie je belt
- Je netbeheerder, via 0800 9009
- Waarom
- Die onderdelen zijn verzegeld en zijn niet van jou
Enexis over dat laatste punt, woordelijk: "Werk niet zelf aan onze stroom- en gasaansluiting of de meters. Ook de hoofdzekering mag u niet zelf vervangen." Alleen een erkend installateur met zegelrecht mag een zegel verbreken.
Wat in geen van deze rijen staat, is je energieleverancier. Die verkoopt je stroom en gas en rekent de netbeheerkosten aan je door, maar hij komt niet in je meterkast en stuurt geen monteur. Een erkend installateur vind je via echteinstallateur.nl. Ruik je gas in plaats van een brandlucht, dan gelden andere stappen — die staan bij gaslek.
Kortsluiting voorkomen
Brandweer Nederland richt zijn adviezen over elektrische apparaten op de plekken waar warmte ontstaat. Deze vier zijn concreter dan het gebruikelijke "controleer je snoeren":
- Rol een kabelhaspel helemaal uit. Een opgerolde kabel kan oververhitten, waardoor de isolatie beschadigt en er kortsluiting of brand kan ontstaan;
- Sluit zware apparaten direct op het stopcontact aan, niet via een verlengsnoer of stekkerdoos;
- Let extra op de wasdroger. De brandweer is daar onomwonden over: van alle elektrische apparaten zijn wasdrogers het meest brandgevaarlijk. Maak de filters goed schoon;
- Haal na een stroomonderbreking de stekkers eruit van apparaten die aan stonden, zodat er bij het terugkeren van de stroom geen gevaarlijke piek ontstaat.
Test je aardlekschakelaar met de testknop
Dit is het goedkoopste stukje veiligheid in je huis, en het staat op de lijst van dingen die je zelf mag doen. Enexis zegt het zo: "Druk op de testknop van de aardschakelaar om te controleren of deze goed werkt." Klapt hij niet om als je drukt, dan beschermt hij je ook niet bij een echte lekstroom — laat hem dan nakijken.
Veelgestelde vragen over kortsluiting
Dat hangt van je polis af en niet van een algemene regel: het antwoord staat in je eigen polisvoorwaarden. Grofweg is gevolgschade — brandschade aan je inboedel bijvoorbeeld — vaker gedekt dan het defecte apparaat zelf, en zijn achterstallig onderhoud en nalatigheid meestal uitgesloten. Meld het bij je verzekeraar vóórdat je iets weggooit, en maak eerst foto's.
Of het een vaatwasser, oven, wasmachine, droger of koelkast is maakt niets uit: een apparaat dat herhaaldelijk de groep eruit gooit heeft een defect en moet gerepareerd of vervangen worden. Blijf de schakelaar niet terugzetten om het tóch te gebruiken, want dan omzeil je precies de beveiliging die brand voorkomt. Valt de groep alleen uit tijdens één programma of bij het centrifugeren, meld dat dan aan de reparateur — dat wijst de fout vaak meteen aan.
Loop drie dingen na. Staat de hoofdschakelaar nog omhoog? Is het écht je hele woning of alleen een deel — probeer een lamp in een andere ruimte. En hebben je buren stroom? Zitten zij ook zonder, dan is het een storing in het net en bel je 0800 9009. Staan alle schakelaars omhoog en zit alleen jouw woning zonder stroom, dan kan de hoofdzekering vóór de meter defect zijn. Die mag je niet zelf vervangen: dat is een klus voor je netbeheerder.
Meer over je meterkast en storingen