Door In het kort
- Welke heb je? Kijk of er een display op zit. Een draaiende schijf is analoog; een display zonder verbinding is digitaal; een display mét communicatiemodule is een slimme meter.
- Wie is de eigenaar? Je netbeheerder, tot en met de meter. Wat daarachter zit is van jou. Kiezen doe je dus niet: je netbeheerder plaatst en vervangt de meter.
- Drie nummers, drie doelen: de meterstand is je verbruik, het meternummer hoort bij het apparaat en de EAN-code bij je aansluiting. Die laatste heb je nodig bij een overstap.
Wat is een energiemeter?
Een energiemeter registreert hoeveel energie er via je aansluiting je woning binnenkomt. Voor elektriciteit gebeurt dat in kilowattuur (kWh), voor gas in kubieke meters (m³). Die stand is de basis van je jaarafrekening: je leverancier rekent af wat de meter heeft geteld. In de praktijk hangen er twee losse apparaten in je meterkast — een elektriciteitsmeter en, als je een gasaansluiting hebt, een gasmeter.
De meter is niet van jou. Je netbeheerder is eigenaar van het net, de aansluiting en de meter; wat daarachter in je eigen installatie zit, is jouw verantwoordelijkheid. Die grens verklaart waarom je je meter niet zelf uitkiest, niet zelf plaatst en niet zelf vervangt, en waarom een defecte meter een telefoontje naar de netbeheerder is en niet naar je energieleverancier.
Let op: “energiemeter” betekent twee heel verschillende dingen
Deze pagina gaat over de meter in je meterkast, die je afname van het net meet. Daarnaast bestaat de losse verbruiksmeter: een klein apparaatje dat je tussen het stopcontact en één apparaat plaatst om te zien wat dat apparaat trekt. Dat is geen netmeter, hij telt niet mee voor je rekening en je koopt hem zelf — hoe je daarmee meet, staat bij stroomverbruik meten per apparaat.
Woon je op stadsverwarming, dan hangt er in plaats van een gasmeter een warmtemeter (ook wel GJ-meter). Die meet geleverde warmte in gigajoule en valt buiten dit overzicht.
Wat voor meter heb je?
Er zijn drie soorten elektriciteitsmeters in omloop, en je ziet in één blik welke jij hebt. Draait er een schijf achter glas, dan is je meter analoog. Zie je een digitaal display, dan is hij digitaal of slim — en dat verschil zit niet in wat je ziet, maar in of de netbeheerder de standen op afstand kan ophalen.
Een hulpmiddel dat weinig mensen kennen: het aantal telwerken. Volgens de RDI heeft een analoge meter één telwerk, en hebben een digitale en een slimme meter er vier. Dat komt doordat een moderne meter afname en teruglevering apart bijhoudt, elk in twee tarieven. Ook als je enkeltarief hebt, lopen die telwerken allemaal mee.
De drie soorten elektriciteitsmeters
Analoge meter
- Hoe je hem herkent
- Een draaiende schijf achter glas en cijfers op rolletjes, geen display
- Op afstand uitleesbaar
- Nee — je geeft je standen zelf door
- Telwerken
- Eén
Digitale meter
- Hoe je hem herkent
- Een digitaal display, maar geen verbinding met je netbeheerder
- Op afstand uitleesbaar
- Nee — je geeft je standen zelf door
- Telwerken
- Vier
Slimme meter
- Hoe je hem herkent
- Een digitaal display en een communicatiemodule in de meter
- Op afstand uitleesbaar
- Ja, tenzij je dat laat uitzetten
- Telwerken
- Vier
Twijfel je tussen digitaal en slim? Beide hebben een display. Kijk dan of je nog zelf standen moet doorgeven: hoeft dat niet, dan wordt je meter op afstand uitgelezen.
De verhouding is inmiddels scheef: volgens Netbeheer Nederland is 94% van de kleinverbruiksmeters in Nederland “slim”. De kans is dus groot dat jij er een hebt, ook als je er nooit iets van gemerkt hebt — een slimme meter kan namelijk administratief uitstaan, waarbij de netbeheerder niets op afstand ophaalt en jij je standen zelf doorgeeft.
Wil je verder de diepte in op dat type — wat hij precies meet, of je hem mag weigeren en wat de voor- en nadelen zijn — dan staat dat allemaal bij de slimme energiemeter.
Welk contract past bij jou: vast, variabel of dynamisch?
Twijfel je welke leverancier je moet kiezen? Onze experts vergelijken gratis met je mee (gratis dienst)
Welk contract past bij jou: vast, variabel of dynamisch?
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
En de gasmeter?
De gasmeter is een apart apparaat naast je elektriciteitsmeter en meet in kubieke meters gas, niet in kilowattuur. Je herkent hem aan het formaat en aan de aansluiting: een blokvormige kast met een gasleiding erin en eruit, meestal met een kraan ernaast. Ook hier bestaan de drie generaties: een ouder model met cijfers op rolletjes, en nieuwere modellen met een klein digitaal display.
Eén verschil met stroom is belangrijk als je je verbruik wilt volgen. Waar een slimme elektriciteitsmeter per kwartier registreert, doet de gasmeter dat per uur. Gas kent daarnaast geen dal- en piektarief en geen teruglevering, dus er is één telwerk dat oploopt — de stand die je doorgeeft. Wil je die kubieke meters omrekenen naar kilowattuur om stroom en gas te kunnen vergelijken, gebruik dan de rekenhulp van m³ gas naar kWh.
Wat de gasmeter niet bepaalt, is hoeveel gas je mag afnemen: dat hangt aan je aansluiting, die in maten als G4 en G6 wordt geleverd. Welke maat bij jouw woning hoort, wat een nieuwe aansluiting kost en hoe je het gas juist laat verwijderen, staat bij de gasaansluiting.
Waar je meter zit en welke nummers erop staan
Je meters hangen in de meterkast, vaak in de hal of het trappenhuis, samen met de hoofdschakelaar, de aardlekschakelaar en de groepen van je woning. Wat er precies in zo'n kast zit en waar de eigendomsgrens tussen netbeheerder en bewoner loopt, lees je bij de meterkast.
Aan het aantal draden op je elektriciteitsmeter zie je bovendien of je woning één of drie fasen binnenkrijgt. Drie fasen zijn de voorwaarde voor krachtstroom, maar betekenen niet dat je het ook hebt liggen.
Op de meter zelf staan twee nummers, en die worden constant verwisseld. Het meternummer is het serienummer van het apparaat: volgens Liander staat het bij slimme meters vaak bij de streepjescode, meestal eronder, en begint het bij stroommeters vaak met een E en bij gasmeters met een G. Wordt de meter vervangen, dan verandert dat nummer mee.
De EAN-code hoort niet bij het apparaat maar bij je aansluiting, en dat is precies waarom Liander er uitdrukkelijk bij zegt dat je die code niet op de meter terugvindt. Het is een nummer van 18 cijfers, elk voor stroom en gas apart, en je hebt het nodig bij een overstap of verhuizing. Waar het dan wél staat, zie je in de tabel hieronder.
Hoe werkt een energiemeter?
Een energiemeter meet niets anders dan wat er langs komt. Bij een analoge meter draait een schijf mee met de stroom die je gebruikt, en die beweging drijft het telwerk aan — hard verbruik, snelle schijf. Een digitale of slimme meter doet hetzelfde elektronisch en houdt de uitkomst in vier telwerken bij: verbruik in twee tarieven, en teruglevering in twee tarieven.
Bij een slimme meter komt er één laag bij, en dat is waar de meeste verwarring zit. Registreren, ophalen en doorgeven zijn drie verschillende dingen. De meter registreert elektriciteit per kwartier en gas per uur. Je netbeheerder haalt die waarden maximaal één keer per dag op. En naar je leverancier gaat er nog veel minder: die krijgt je standen voor het maandoverzicht en de jaarafrekening, en verder bij een overstap of verhuizing.
Welke code op het display bij welk telwerk hoort, hoe je een gasmeter afleest en hoe je met de P1-poort je eigen verbruik live volgt, is een verhaal op zich. Dat staat volledig uitgewerkt op de pagina over meterstanden uitlezen, die je in de eerste rij van de tabel hieronder vindt.
Wat wil je met je meter doen?
Bijna elke vraag over je meter is eigenlijk een vraag over iets anders: een stand doorgeven, een formulier invullen, een contract afsluiten of een zwaardere aansluiting aanvragen. Hieronder staat per klus wat je nodig hebt en waar het volledige verhaal staat.
Van vraag naar de juiste pagina
Meterstanden aflezen of doorgeven
- Wat je daarvoor nodig hebt
- De telwerken op je display en de codes die erbij horen
- Waar het staat
- Meterstanden uitlezen
Overstappen of verhuizen
- Wat je daarvoor nodig hebt
- Je EAN-code en je meterstanden — je meternummer heb je hier niet voor nodig
- Waar het staat
- EAN-code
Een formulier van je netbeheerder invullen
- Wat je daarvoor nodig hebt
- Vaak de laatste zes cijfers van je meternummer
- Waar het staat
- Meternummer
Verbruik splitsen achter één aansluiting
- Wat je daarvoor nodig hebt
- Een extra meter in je eigen installatie, geen tweede aansluiting
- Waar het staat
- Tussenmeter
Een laadpaal of warmtepomp aankunnen
- Wat je daarvoor nodig hebt
- Meer aansluitwaarde — een andere meter helpt hier niet
- Waar het staat
- Aansluiting verzwaren
Afrekenen per uur met een dynamisch contract
- Wat je daarvoor nodig hebt
- Een slimme meter die op afstand wordt uitgelezen
- Waar het staat
- Dynamisch contract
Twee klussen liggen buiten je meterkast: het verwijderen van je gasaansluiting regel je bij je netbeheerder, en het verbruik van één los apparaat meet je met een verbruiksmeter in het stopcontact.
Gratis advies over energiezaken
Bel Selectra voor advies over energiecontracten of om over te stappen (gratis dienst)
Gratis advies over energiezaken
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
Wanneer krijg je een andere meter?
Sinds 1 januari 2026 geldt er via de Energiewet een plicht: verouderde meters, waaronder de oude draaischijfmeter, moeten worden vervangen. Weigeren kan niet, meewerken wel — maar je hebt een keuze in wát er komt te hangen, namelijk een digitale of een slimme meter. Toezicht daarop ligt bij de RDI. Het plaatsen zelf doet je netbeheerder, en daar zit voor jou geen aanschafprijs aan.
Een metervervanging is trouwens iets anders dan een nieuwe groepenkast. Loopt je kast tegen zijn grenzen aan omdat je gaat elektrificeren, dan gaat het niet om de meter maar om de installatie erachter — dat is werk voor een installateur en staat bij meterkast vervangen.
Veelgestelde vragen over energiemeters
Voor de meter in je meterkast niet: die is eigendom van je netbeheerder, en alleen die mag hem plaatsen of vervangen. Je kiest dus geen merk en je koopt niets. Wat je wél zelf kunt kopen is een losse verbruiksmeter voor het stopcontact, of een uitleesapparaat dat op de P1-poort van een slimme meter past. Dat zijn hulpmiddelen om je eigen verbruik te volgen; ze vervangen de officiële meting niet en zijn nooit de basis van je afrekening.
Dat gaat over tarieven, niet over het aantal apparaten. Bij een dubbeltariefmeter loopt je verbruik in twee telwerken, één voor de daluren en één voor de piekuren; bij enkeltarief betaal je hetzelfde bedrag op elk moment van de dag. Verwarrend is dat een digitale of slimme meter altijd vier telwerken heeft, ook bij enkeltarief — het aantal telwerken zegt dus niets over je tarief. Wat je hebt, staat op je jaarafrekening en in je contract.
Je betaalt geen aanschafprijs. De meter is van je netbeheerder en die plaatst hem als onderdeel van je aansluiting. Wel betaal je jaarlijks een meettarief mee in je netbeheerkosten, dat via je energieleverancier op je rekening komt; het maximum daarvoor wordt door de ACM vastgesteld. De actuele tarieven van de netbeheerders staan bij de pagina over het verzwaren van je aansluiting. Vraag je om een versnelde plaatsing of om een verplaatsing, dan kunnen daar wel kosten aan zitten.
De simpelste test is je eigen administratie: krijg je een verzoek om je standen door te geven, dan wordt je meter niet op afstand uitgelezen. Ook een slimme meter kan namelijk administratief uitstaan: het apparaat blijft gewoon meten en jij blijft je standen zelf doorgeven, maar de netbeheerder haalt niets op. Twijfel je, kijk dan in je account bij je netbeheerder — daar zie je welk metertype er staat geregistreerd en of er standen binnenkomen.
Verder in dit dossier