Door In het kort
- Wat: een digitale meter die je verbruik automatisch meet en op afstand doorgeeft — stroom per kwartier, gas per uur.
- Verplicht: sinds 1 januari 2026 een digitale óf slimme meter. Niet weigeren, wél kiezen — en desgewenst administratief uit.
- Kosten: gratis als de netbeheerder hem in de uitrol plaatst. Vraag je 'm zelf versneld aan, dan kan dat kosten.
Wat is een slimme meter?
Een slimme meter is een digitale energiemeter met een ingebouwde communicatiemodule. Daardoor kan je netbeheerder de meterstanden op afstand uitlezen, zonder dat er iemand langs hoeft te komen en zonder dat je zelf nog standen doorgeeft. De meter meet zowel je elektriciteit als je gas en toont je verbruik op een digitaal display.
Let op: een slimme meter is dus iets anders dan een los metertje waarmee je het stroomverbruik van één apparaat meet. De slimme meter is de officiële meter in je meterkast waarop je energierekening wordt gebaseerd; met een metertje in het stopcontact meet je alleen wat er door dat ene apparaat gaat.
In Nederland bestaan er grofweg drie soorten meters. Het verschil zit niet in het tarief, maar in de manier waarop je de standen doorgeeft:
Verschil tussen een analoge, digitale en slimme meter
| Type meter | Hoe je hem afleest | Standen doorgeven |
|---|---|---|
| Analoge meter (draaischijf) | Draaiende schijf met telwerk | Zelf doorgeven |
| Digitale meter | Digitaal display, géén communicatie | Zelf doorgeven |
| Slimme meter | Digitaal display met communicatiemodule | Gaat automatisch op afstand |
Een digitale meter lijkt uiterlijk op een slimme meter — hetzelfde display — maar mist de communicatie: bij een digitale meter geef je je standen zelf door. Een slimme meter is dus altijd digitaal, maar een digitale meter is niet altijd slim.
Hoe werkt een slimme meter?
De slimme meter registreert doorlopend hoeveel energie je gebruikt. Voor elektriciteit gebeurt dat per kwartier, voor gas per uur. Die standen worden op afstand uitgelezen, zodat je ze niet meer handmatig hoeft door te geven.
Je netbeheerder haalt die waarden op afstand op, maximaal één keer per dag. Sinds 1 mei 2026 gebruikt hij daarbij de kwartierwaarden van je meter om te bepalen hoeveel stroom er is verbruikt en teruggeleverd; dat is een wettelijke taak uit de Energiewet en gebeurt zonder dat je er iets voor aanvraagt. Naar je energieleverancier gaat veel minder: één keer per jaar voor je jaarafrekening en twaalf keer per jaar voor je maandoverzichten, plus bij een overstap of verhuizing.
Wil je dat je verbruik fijnmaziger aan een derde partij wordt doorgegeven, bijvoorbeeld een energiemanagementdienst, dan kan dat alleen met jouw uitdrukkelijke toestemming. Dat is vastgelegd in de privacywetgeving (AVG) en de Gedragscode Slim Netbeheer.
De P1-poort: zelf je verbruik volgen
Elke slimme meter heeft een P1-poort. Sluit je daar een klein kastje of in-home display op aan (bijvoorbeeld van HomeWizard), dan zie je je verbruik bijna in realtime in een app. Die gegevens blijven lokaal en je hebt er geen toestemming van je netbeheerder voor nodig. Hoe je je meter afleest en uitleest, lees je op de pagina meterstanden uitlezen.
Omdat de slimme meter je verbruik per tijdseenheid registreert, is hij ook de voorwaarde voor een dynamisch energiecontract: alleen zo wordt je verbruik afgerekend tegen de actuele marktprijs, die per kwartier verandert voor stroom en per dag voor de gasprijs. Zo zien die twee marktprijzen er vandaag uit:
Is energie vandaag goedkoop of duur?
Daggemiddelde kale beursprijs · ≈ 0,3086 €/kWh all-in
Stroomprijs per uurDagprijs van 12 augustus · Kale TTF-dagprijs · 0,06049 €/kWh · 60,49 €/MWh
Gasprijs per dagKale groothandelsprijzen — EPEX day-ahead voor stroom, TTF day-ahead voor gas — exclusief energiebelasting, btw en leveranciersopslag.
Voor- en nadelen van een slimme meter
Een slimme meter heeft duidelijke voordelen, maar ook een paar nadelen die vaak terugkomen. We zetten ze eerlijk naast elkaar.
Voordelen
- Je meterstanden gaan automatisch en nauwkeurig door, dus geen schattingen en geen naheffing door een verkeerde stand;
- Je ziet je verbruik bijna realtime via de P1-poort of de app van je leverancier, waardoor je gericht kunt besparen;
- Je kunt een dynamisch of uurcontract afsluiten en je verbruik naar goedkopere uren verschuiven;
- Bij zonnepanelen worden opwek en teruglevering apart geregistreerd, wat vanaf 2027 belangrijker wordt;
- Onregelmatig verbruik en storingen worden sneller opgemerkt.
Nadelen
- Je verbruiksdata wordt op afstand uitgelezen; fijnmazige doorgifte mag alleen met jouw toestemming, maar sommige mensen vinden dit privacygevoelig;
- Een slimme meter bespaart niet vanzelf — je bespaart alleen als je je verbruik écht aanpast;
- Wil je niet op afstand uitgelezen worden, dan kun je de meter administratief laten uitzetten, maar dan vervallen de automatische voordelen;
- Bij een enkele oudere installatie kan de vervanging extra aanpassingen in de meterkast vergen.
Bespaart een slimme meter geld?
Niet uit zichzelf. De meter meet alleen — besparen doe je door het inzicht te gebruiken: apparaten op daluren draaien, sluipverbruik opsporen of overstappen op een voordeliger of dynamisch contract. Twijfel je wat voor jóuw verbruik het slimst is? Onze energie-experts rekenen het gratis en onafhankelijk met je door.
Slimme meter en zonnepanelen
Heb je zonnepanelen, dan is een slimme meter belangrijk. Hij registreert je afname én je teruglevering apart, terwijl een oude draaischijfmeter simpelweg terugliep. Zonnepaneelbezitters kregen daarom als eerste een slimme meter aangeboden.
Veel mensen zoeken op de "nadelen" van een slimme meter met zonnepanelen. Het echte punt is niet de meter zelf, maar wat er ná 2027 gebeurt: de salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Vanaf dan wordt je teruglevering apart afgerekend tegen een terugleververgoeding, en juist dáárvoor is de aparte registratie van de slimme meter nodig. De meter veroorzaakt het verschil dus niet — hij maakt het alleen zichtbaar.
Wat de afschaffing van saldering precies voor jou betekent en hoe je je teruglevering zo goed mogelijk vergoed krijgt, lees je in het dossier over de salderingsregeling.
Is een slimme meter verplicht?
Sinds 1 januari 2026 geldt de nieuwe Energiewet, en die verplicht een digitale óf slimme meter. Verouderde meters — vooral de oude draaischijfmeters — worden vervangen. Inmiddels heeft 94% van de huishoudens en kleine bedrijven al een slimme meter, dus voor de meeste mensen verandert er niets.
Je mag de vervanging van een verouderde meter niet weigeren, maar je kiest wél zelf of je nieuwe meter een digitale meter (zonder communicatie) of een slimme meter wordt. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt toezicht op deze meewerkplicht.
Kun je een boete krijgen als je een slimme meter weigert?
Voor het weigeren van de slimme variant krijg je geen boete: je kiest simpelweg de digitale meter zonder communicatie, en dat mag. Wat wél kan is dat je de vervanging van een verouderde meter helemaal blokkeert. Dan gaat het om de meewerkplicht, en kan de RDI in het uiterste geval kosten of een last onder dwangsom opleggen. Voor wie gewoon voor de digitale meter kiest, is dat niet aan de orde.
De slimme meter administratief uitzetten
Heb je al een slimme meter, maar wil je niet op afstand uitgelezen worden? Dan kun je hem "administratief uit" laten zetten. De netbeheerder leest de meter dan niet meer op afstand uit en je geeft je standen weer zelf door. Dit is gratis. De automatische voordelen — zoals doorgifte zonder gedoe en een dynamisch contract — vervallen dan wel.
Gratis advies over energiezaken
Bel Selectra voor advies over energiecontracten of om over te stappen (gratis dienst)
Gratis advies over energiezaken
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
Heb ik al een slimme meter, en hoe kom ik eraan?
De kans is groot dat je er al een hebt: 94% van de kleinverbruiksmeters in Nederland is inmiddels "slim" (bron: Netbeheer Nederland). Weet je het niet zeker, dan kun je het controleren via de Mijn-omgeving van je netbeheerder of door je meter te herkennen in de meterkast.
Hoe herken je een slimme meter?
Een slimme meter heeft een digitaal display in plaats van draaiende cijferrolletjes of een draaischijf. Met een druk op de knop zie je je verbruik en teruglevering. Het verschil met een gewone digitale meter — die er hetzelfde uitziet — zit in de communicatie: alleen een slimme meter wordt op afstand uitgelezen. Twijfel je, vraag het dan na bij je netbeheerder; die weet zeker welk type bij jouw adres hoort.
Wat kost een slimme meter?
Plaatst je netbeheerder de meter tijdens de landelijke uitrol, dan is dat gratis: hij benadert je vanzelf en de installatie duurt ongeveer een uur. Wil je zelf versneld een slimme meter aanvragen, dan brengen sommige netbeheerders daar wel kosten voor in rekening — het bedrag verschilt per netbeheerder, dus controleer dat op hun website. Het vaste meettarief (de meterhuur) betaal je sowieso via je energierekening en verandert niet doordat je meter slim wordt.
Heb je nog een oude meter en wil je overstappen op een contract dat een slimme meter vereist, zoals een dynamisch contract? Onze experts helpen je gratis en onafhankelijk uitzoeken wat het voordeligst is.
Veelgestelde vragen over de slimme meter
Sinds 1 januari 2026 is een digitale óf slimme meter wettelijk verplicht. Verouderde meters, zoals de oude draaischijfmeter, worden vervangen. Je mag die vervanging niet weigeren, maar je kiest zelf of je een digitale of een slimme meter krijgt. 94% van de huishoudens heeft al een slimme meter.
Ja, in die zin dat je in plaats van een slimme meter kunt kiezen voor een digitale meter zonder communicatie — daar krijg je geen boete voor. Heb je al een slimme meter, dan kun je hem gratis "administratief uit" laten zetten, waarna je je standen weer zelf doorgeeft. De vervanging van een verouderde meter zelf kun je niet blokkeren zonder gevolgen.
Plaatst je netbeheerder de meter tijdens de landelijke uitrol, dan is dat gratis. Vraag je zelf versneld een slimme meter aan, dan kan dat bij sommige netbeheerders geld kosten; het bedrag verschilt per netbeheerder. Het vaste meettarief betaal je sowieso en verandert niet doordat je meter slim wordt.
Nee, dat zijn twee verschillende dingen. Een dubbele meter (dubbeltariefmeter) heeft te maken met je tarief: hij telt een normaaltarief (piek) en een daltarief apart. Een slimme meter gaat over de communicatie: hij wordt op afstand uitgelezen. Een slimme meter kan zowel enkeltarief als dubbeltarief zijn — dat je op het display meerdere standen ziet (dal, piek en teruglevering) betekent dus niet dat het een "dubbele meter" is.
Meer over je energiemeter