Door In het kort
- Zo meet je: metertje tussen stopcontact en apparaat, minstens 48 uur of één hele cyclus laten staan, dan de kWh aflezen. Eén momentopname in watt zegt niets.
- Niet elk apparaat kan: inbouwapparatuur, een vast aangesloten boiler of een fornuis op krachtstroom heeft geen gewone stekker. Die meet je via je slimme meter.
- Wat je meting waard is: een los metertje is een indicatie voor jezelf. Afgerekend wordt er op de meter van je netbeheerder, en alleen die valt onder wettelijk toezicht.
Zo meet je het stroomverbruik per apparaat
Je meet het verbruik van één apparaat door een meetapparaatje in het stopcontact te doen en de stekker van dat apparaat daar weer in te steken. Het metertje houdt bij hoeveel kilowattuur er langskomt. Na de meetperiode lees je dat aantal af, en dan weet je wat dat apparaat in die tijd werkelijk heeft gebruikt: geen schatting, en geen aanname over hoe vaak je het aanzet.
Het belangrijkste is de meetduur, en daar gaat het bijna altijd mis. Veel apparaten verbruiken namelijk in golven. Een koelkast koelt en staat dan weer stil, een wasmachine trekt vooral stroom terwijl het water opwarmt, een vaatwasser doet dat twee keer per programma. Kijk je één keer naar het aantal watt op het display, dan zie je een willekeurig moment uit die golfbeweging. Laat de meter daarom minstens 48 uur staan, of precies één volledige cyclus als het om een apparaat gaat dat je per keer gebruikt.
Welke route bij jouw apparaat past, hangt vooral af van de vraag of er een gewone stekker aan zit.
Drie manieren om stroomverbruik te meten
Metertje tussen stopcontact en apparaat
- Wat je ermee meet
- Het verbruik van dat ene apparaat in kWh, en meestal ook het vermogen in watt op dat moment
- Waarvoor het niet werkt
- Apparaten zonder gewone stekker: inbouwapparatuur, een vast aangesloten boiler of een fornuis op een perilex- of krachtstroomaansluiting
Tussenstekker met een app
- Wat je ermee meet
- Hetzelfde, maar met het verloop per uur of per dag in een app op je telefoon
- Waarvoor het niet werkt
- Stopcontacten buiten het bereik van je wifi, en apparaten die meer vermogen vragen dan de tussenstekker aankan
Je slimme meter uitlezen via de P1-poort
- Wat je ermee meet
- Het verbruik van je hele woning, bijna op de seconde. Ideaal om te zien wat er structureel doorloopt
- Waarvoor het niet werkt
- Eén apparaat isoleren: dat lukt alleen door al het andere uit te zetten en naar het verschil te kijken
We noemen bewust geen merken, winkels of prijzen: wat je te weten komt hangt af van het meetprincipe dat je kiest, niet van het model dat je koopt.
Meten of berekenen: wat een meting je extra vertelt
Je kunt het verbruik van een apparaat ook uitrekenen met het vermogen dat op het typeplaatje of in de handleiding staat. Dat werkt, maar het geeft eerder een bovengrens dan een gemiddelde: dat vermogen is wat het apparaat vraagt als het vol aan het werk is, en de meeste apparaten doen dat maar een deel van de tijd. Een koelkast van 100 watt draait geen 24 uur op 100 watt, want de compressor slaat aan en uit. Juist dat verschil tussen "wat het kan vragen" en "wat het werkelijk deed" levert een meting je op. Wil je het tóch narekenen in plaats van meten, dan staat de formule met een rekentool bij stroomverbruik berekenen.
Heb je een gemeten waarde, dan kom je in twee stappen bij een bedrag. Reken je meting eerst om naar een jaar, en vermenigvuldig dat met wat jij per kilowattuur betaalt. Ging er in twee dagen 0,5 kWh door je koelkast, dan is dat ruim 91 kWh per jaar; reken je daarbij — puur als rekenvoorbeeld — met 25 cent per kWh, dan kom je rond de € 23 per jaar uit. Wat jíj per kWh betaalt, staat op je contract of je jaarafrekening, en hoe die is opgebouwd lees je bij je energierekening.
Wat je zelf meet, is geen afrekening
Meters waarmee energie wordt verrekend vallen onder de Metrologiewet. De RDI houdt toezicht op de keuring daarvan en stelt dat energiemeters "voor zowel de energieleverancier als voor u betrouwbaar werken" moeten; wordt een meter afgekeurd, dan neemt de eigenaar van de meter contact op om hem te wisselen. Een metertje dat jij zelf in het stopcontact zet, wordt niet gebruikt om af te rekenen en valt daarmee buiten dat toezicht: je kunt het niet laten keuren en er is geen norm die de nauwkeurigheid ervan garandeert. Gebruik het dus om verschillen zichtbaar te maken — welk apparaat de grootverbruiker is, wat er blijft doorlopen. Voor de bedragen op je rekening geldt alleen de stand van de meter in je meterkast.
Daarmee heb je de ene helft van de rekensom in handen, en de andere helft is het tarief waarmee je vermenigvuldigt: hetzelfde verbruik kan tientallen euro's schelen, afhankelijk van het contract waarop het wordt afgerekend.
Bespaar op je energierekening
Onze energie-experts zoeken gratis het voordeligste contract voor jouw verbruik (gratis dienst)
Bespaar op je energierekening
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
Stroomverbruik meten in de meterkast of per groep
De meter in je meterkast meet je hele woning bij elkaar, en fijnmaziger dan de meeste mensen denken. Liander schrijft het zo op: "Elk kwartier registreert de slimme meter de meterstanden voor stroom." Dat verloop kun je zelf volgen, en Liander wijst daar twee wegen voor aan: "Wilt u zelf extra inzicht in uw verbruik? Dit kan via een app van uw energieleverancier of sluit een energieverbruiksmanager aan." Zo'n verbruiksmanager leest je meter uit via de P1-poort; hoe dat werkt en waar die poort zit, staat bij energiemeter uitlezen.
Daarmee kun je zonder los metertje alsnog per apparaat kijken, ook bij een vast aangesloten boiler of een inbouwoven. Zet alles uit wat je uit kunt zetten en noteer wat er dan nog doorloopt: dat is je basislast. Zet daarna één apparaat aan en kijk hoeveel het verbruik stijgt. Dat verschil is wat het apparaat vraagt. Het is dezelfde werkwijze als bij het opsporen van een defect apparaat na kortsluiting, maar dan met verbruik in plaats van een schakelaar die eruit vliegt.
Per groep meten is geen stekkerklus
Wil je het verbruik van één groep weten — de wasmachinegroep, de groep van de zolder — dan is daar meetapparatuur in de meterkast voor nodig, en dat is werk voor een erkend installateur. Schakelen mag je zelf: Enexis rekent het in- en uitschakelen van zekeringen en het gebruiken van de hoofdschakelaar tot wat je zelf kunt doen, maar is over de rest ondubbelzinnig: "Werk niet zelf aan onze stroom- en gasaansluiting of de meters. Ook de hoofdzekering mag u niet zelf vervangen." Wat er in je kast hoort en waar de eigendomsgrens ligt, lees je bij de meterkast. Wil je het verbruik van een hele woning of ruimte niet eenmalig meten maar permanent apart bijhouden, bijvoorbeeld bij onderhuur, dan is dat geen meetklus maar een tussenmeter.
Sluipverbruik meten: wat loopt er door als alles uit staat?
Die basislast is meteen het antwoord op de vraag naar sluipverbruik: het verbruik dat doorloopt terwijl jij het gevoel hebt dat alles uit is. Meet je het, dan blijkt het bijna nooit te zitten waar mensen het zoeken.
Europese regels begrenzen namelijk al jaren wat een apparaat in de uit-stand of in stand-by mag gebruiken: voor apparatuur die sinds eind 2012 op de markt komt is dat maximaal 0,50 W, of 1,00 W als er informatie op een display staat. Een televisie met een rood lampje is dus zelden je probleem. Voor apparaten die verbonden blijven met je netwerk gelden veel ruimere grenzen: routers, modems en netwerkswitches mogen sinds 1 januari 2017 tot 8,00 W gebruiken, andere netwerkapparatuur tot 3,00 W en sinds 2019 tot 2,00 W. Acht watt die dag en nacht doorloopt is ongeveer 70 kWh per jaar — al is dat het wettelijke maximum en geen meting van jouw apparaat. Bij apparatuur van vóór deze regels kan het er ver boven liggen, en juist die vind je alleen door te meten.
Hoeveel sluipverbruik is normaal?
Er bestaat geen officieel getal waaraan je je basislast kunt afmeten. De Europese regels hierboven begrenzen wat één apparaat mag gebruiken, niet wat een huishouden bij elkaar aan sluipverbruik mag hebben, en ook de voorlichting van Milieu Centraal zet er geen kWh of bedrag per jaar bij. Wat normaal is, hangt bovendien af van hoeveel er bij jou permanent aan hangt: een woning met alleen een modem is niet te vergelijken met een woning met een modem, twee settopboxen en een pomp die het hele jaar rondloopt.
Je meting is wél zelf te wegen, want een basislast rekent eenvoudig om: één watt die dag en nacht doorloopt is 8,76 kWh per jaar. Blijft er 20 W staan als alles uit is, dan is dat ongeveer 175 kWh per jaar; bij 40 W is het ongeveer 350 kWh. Zet dat naast het gemiddelde stroomverbruik van 2.430 kWh voor een Nederlands huishouden en je ziet meteen waar je staat: die 40 W is ongeveer een zevende van een heel jaarverbruik, zonder dat je iets aan hebt staan. De vraag is daarmee niet of jouw aantal watt normaal is, maar of je het omlaag kunt krijgen.
Waar het sluipverbruik meestal zit
Begin bij wat 24 uur per dag aan staat en zelden uit gaat: de modem en het wifi-netwerk, een settopbox, een pomp van de vloerverwarming, een tweede koelkast of vriezer in de garage. Eén apparaat dat continu een paar watt trekt, kost over een jaar meer dan een handvol apparaten die af en toe op stand-by staan. Meet je met een tussenstekker onder een stekkerdoos, dan meet je alles wat daaraan hangt in één keer: handig voor een hele tv-hoek.
Juist die apparaten kun je meestal niet uitzetten. Blijft er dus een basislast staan die je niet omlaag krijgt, dan bepaalt het tarief per kilowattuur wat die stroom je per jaar kost, en niet je gedrag.
Welk contract past bij jou: vast, variabel of dynamisch?
Twijfel je welke leverancier je moet kiezen? Onze experts vergelijken gratis met je mee (gratis dienst)
Welk contract past bij jou: vast, variabel of dynamisch?
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
Wat je met de gemeten kilowatturen doet
Een meting is pas iets waard als er een beslissing uit volgt, en er zijn er maar drie. Anders gebruiken is de goedkoopste: een eco-programma in plaats van een normaal programma, of een oud apparaat dat in de uit-stand blijft trekken echt van de stroom halen. Dat kost je niets, en het effect zie je bij de volgende meting terug.
Vervangen is de tweede, en juist daar is je meting onmisbaar. Zet het gemeten jaarverbruik maal je tarief naast de aanschafprijs: een apparaat dat je een paar euro per jaar kost, verdient een nieuw exemplaar nooit terug, hoe zuinig dat nieuwe ook is. Bij een oude vriezer of droger die continu of wekelijks aan staat, valt die som heel anders uit. Meer manieren om je verbruik omlaag te brengen staan bij energie besparen.
De derde is het tarief waarop je verbruik wordt afgerekend, en dat is de enige van de drie waarbij je niets aan je apparaten hoeft te veranderen. Wil je weten of je totale verbruik eigenlijk hoog is, leg het dan naast het gemiddelde stroomverbruik van een vergelijkbaar huishouden. Zit je daarboven en verandert er iets aan je situatie — je gaat elektrisch koken, er komt een warmtepomp of een elektrische auto bij — dan is dat ook het moment om je contract er nog eens bij te pakken.
Veelgestelde vragen over stroomverbruik meten
Ja, het is zelf ook een apparaat dat aan staat, maar het gaat om een fractie van wat je ermee opspoort. Het zit bovendien alleen in het stopcontact zolang je meet. Wil je het exact weten, dan staat het opgenomen vermogen in de handleiding van je meter. Trek het niet van je uitkomst af: dan haal je twee getallen van totaal verschillende ordes door elkaar.
Niet met een metertje in het stopcontact: dat zit aan de verkeerde kant van je installatie en telt wat er langskomt, zonder onderscheid tussen afname en teruglevering. Wat je aan het net teruglevert, registreert de meter in je meterkast apart van wat je afneemt. Die standen zijn ook de enige die meetellen voor je afrekening, dus daarvoor kijk je op je meter zelf of in het overzicht van je leverancier.
Dat werkt, en soms is het precies wat je wilt: je meet dan alles wat aan die stekkerdoos hangt bij elkaar op. Voor een tv-hoek of een bureau met een computer, monitor en dock gaat dat sneller dan alles los meten. Let er wel op dat je een stekkerdoos niet zwaarder belast dan hij aankan, en rol een kabelhaspel altijd helemaal uit, want opgerold kan die warm worden.
Bronnen & verificatie
RDI — elektriciteitsmeters, gasmeters en warmtemeters · Liander — de slimme meter · Enexis — zelf klussen in de meterkast · EUR-Lex — Verordening (EG) nr. 1275/2008, stand-by en uit-stand · EUR-Lex — Verordening (EU) nr. 801/2013, netwerkgebonden stand-by · Milieu Centraal — gemiddeld energieverbruik · Milieu Centraal — voorkom sluipverbruik .
Verder over meters en verbruik