Door In het kort
- Nu doen: ramen en deuren open, hoofdgaskraan dicht, geen vuur en geen schakelaars aan of uit. Bel daarna 0800 9009.
- Wie het oplost: tot en met de gasmeter is het je netbeheerder. Alles daarachter is jouw installatie, en dus werk voor een erkend installateur.
- Klachten maar géén gaslucht? Hoofdpijn en misselijkheid passen eerder bij koolmonoxide — en dat ruik je niet. Ga naar buiten en bel 112.
Ruik ik gas? Zo herken je een gaslucht
Aardgas heeft van zichzelf geen geur. Dat je een lek toch ruikt, komt doordat er expres een geurstof aan is toegevoegd. Enexis legt het zo uit: "Het aardgas dat we in onze woningen gebruiken is eigenlijk geurloos. Toch is het belangrijk dat u een gaslek opmerkt, omdat er anders kans is op ontploffing. Daarom is er, voor de veiligheid, een typische, doordringende geur aan het aardgas toegevoegd."
Die geur wordt bijna altijd omschreven als rotte eieren of zwavel. Hij is scherp en onmiskenbaar aanwezig: mensen twijfelen zelden over de geur zelf, maar wél over de vraag of ze zich iets verbeelden. Dat de lucht komt en gaat is normaal — gas verspreidt zich met de tocht mee, dus in de ene hoek van de kamer ruik je het wel en twee meter verderop niet.
Loop bij een vermoeden de plekken langs waar gas je woning binnenkomt en verlaat: de meterkast bij de gasmeter en de hoofdkraan, de keuken bij het fornuis en de aansluitslang, en de ruimte waar je cv-ketel hangt. Ruik je het buiten op straat, dan gaat het eerder om de gasleiding in de grond dan om iets in jouw huis.
Twijfel je? Bel dan gewoon
Je hoeft niet zeker te weten dát het gas is voordat je 0800 9009 belt. Het Nationaal Storingsnummer is gratis en 24 uur per dag bereikbaar, en een melding die achteraf loos blijkt kost je niets. Wachten tot je het zeker weet is het enige wat hier echt risico oplevert.
Wat je nu doet bij een gaslucht
Liander, Enexis en Stedin geven alle drie dezelfde instructie, en die is kort. Volg hem in deze volgorde en ga niet eerst op zoek naar het lek.
- Zet ramen en deuren open zodat het gas naar buiten kan;
- Draai de hoofdgaskraan dicht bij de gasmeter in je meterkast;
- Gebruik geen vuur en zet geen elektrische apparaten aan of uit — dus ook geen lichtknopje, geen deurbel en geen stekker eruit trekken. Rook niet;
- Bel het Nationaal Storingsnummer 0800 9009 en meld de gaslucht;
- Waarschuw de anderen in huis en ga naar buiten als de lucht sterk is of niet wegtrekt. Bij direct gevaar bel je 112.
Waar bel je vandaan?
Geen van de drie netbeheerders schrijft voor wáár je moet bellen. Maar een telefoon is óók een elektrisch apparaat, en de instructie luidt letterlijk: "Gebruik geen vuur en zet elektrische apparaten niet aan of uit." Bel daarom bij voorkeur van buiten of bij de buren. Dat is onze lezing van die regel, geen voorschrift van de netbeheerder.
Ruik je gas op straat in plaats van binnen, dan draait de volgorde om: dan bel je eerst. Enexis is daar heel concreet over — bel direct 0800 9009 en "ga samen met alle omstanders op minimaal 50 meter afstand staan en blijf indien mogelijk telefonisch bereikbaar". Ga niet zelf zoeken en graaf niets open.
Wat je in geen enkel scenario zelf doet, is het lek repareren. Een gasleiding, koppeling of meter dicht maken is werk voor een monteur van je netbeheerder of een erkend installateur, afhankelijk van waar het lek zit.
De gaskraan dichtdraaien: waar zit hij?
Dit is de stap waar de meeste mensen op vastlopen, simpelweg omdat ze nooit eerder naar die kraan hebben gekeken. Zoek hem één keer op een rustig moment op, dan hoef je er in een noodgeval niet naar te zoeken.
- 1. De hoofdgaskraan
- Op de aanvoerleiding, vóór de meter. Dit is de kraan die je dichtdraait bij een gaslucht.
- 2. De gasmeter
- Van je netbeheerder en verzegeld. Hier blijf je vanaf.
- 3. De aanvoer
- Komt uit de grond of door de muur, vanaf de gasleiding in de straat.
- 4. Naar je woning
- De binnenleiding richting cv-ketel, fornuis en geiser. Dit deel is van jou.
De drie gaskranen in een gemiddelde woning
De hoofdgaskraan
- Waar hij zit
- In de meterkast, direct naast of onder de gasmeter, op de leiding die uit de muur of vloer komt
- Waarvoor hij is
- Sluit het gas voor je hele woning af. Dit is de kraan die de netbeheerders bedoelen
De kraan bij het fornuis
- Waar hij zit
- In de keuken achter of naast het gasstel, vaak in een kastje of achter een plint
- Waarvoor hij is
- Sluit alleen het fornuis af. Handig als je gas ruikt in de keuken
De kraan bij de cv-ketel
- Waar hij zit
- Vlak onder de ketel, in de gasleiding die erop uitkomt
- Waarvoor hij is
- Sluit alleen de ketel af. Je hebt dan geen verwarming en geen warm water meer
Bij de meeste kranen zie je aan de stand van de hendel of hij open is: in lijn met de leiding betekent open, dwars op de leiding betekent dicht. Twijfel je over het type kraan, forceer hem dan niet.
De hoofdgaskraan hoort bij het deel van de installatie dat van je netbeheerder is, net als de gasmeter zelf. Draaien mag je hem gewoon — dat is precies waarvoor hij er zit. Wat je niet doet, is aan de meter of aan het zegel komen; wat er verder in die kast hangt en van wie het is, staat bij de meterkast.
Houd er rekening mee dat je met de hoofdkraan ook je cv-ketel, geiser en gasfornuis uitschakelt. Draai hem daarom niet op eigen houtje weer open nadat je een lek hebt gemeld: laat dat over aan de monteur of je installateur, die controleert of alles weer veilig kan branden.
Geen lek gevonden? Dan kan dit het zijn
Is de netbeheerder langs geweest en heeft hij niets gevonden? Drie verklaringen geven vrijwel dezelfde lucht: een afvoer of sifon die is drooggestaan (laat een paar minuten water lopen door elke afvoer), stankoverlast uit de omgeving als de hele straat het ruikt, of een cv-ketel die niet goed brandt — die laatste laat je nakijken en stel je niet uit. Ruik je een brandlucht in plaats van iets zwavelachtigs, dan kijk je naar je elektrische installatie: dat staat bij kortsluiting.
Maar er is één verklaring die er echt uit springt, en die gaan veel pagina's mis. Het grote gevaar van aardgas is ontploffing en brand, niet vergiftiging. Klachten als hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid worden vrijwel altijd aan een gaslek toegeschreven, terwijl ze veel beter passen bij koolmonoxide — een heel ander gas, dat volgens Brandweer Nederland vrijkomt "wanneer een cv-ketel, geiser, gashaard of- kachel niet goed is geïnstalleerd of onderhouden". Het cruciale verschil zit in de geur: "Je ziet of ruikt het niet, maar wanneer je het inademt kan dit ernstige lichamelijke gevolgen hebben." Aardgas is reukloos gemáákt om geroken te worden; koolmonoxide is en blijft reukloos.
Klachten zonder gaslucht: denk aan koolmonoxide
Het RIVM noemt bij een milde koolmonoxidevergiftiging "hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, braken en wazig zien", en waarschuwt dat die klachten "lijken op die van andere aandoeningen, zoals griep of voedselvergiftiging". Voel je je grieperig zodra je thuis bent en knapt het op zodra je buiten bent, terwijl je nergens gas ruikt? Ga naar buiten en bel 112.
Zelf een gaslek opsporen — en wanneer juist niet
Bij een duidelijke gaslucht ga je niet zoeken, maar bellen. Zelf opsporen is alleen zinnig bij een vaag, terugkerend vermoeden waar de netbeheerder al naar heeft gekeken — bijvoorbeeld een aansluiting die je zelf net hebt verplaatst, of een gasstel dat je verdenkt.
De enige methode die je veilig zelf kunt gebruiken is zeepsop: meng afwasmiddel met water en smeer dat met een kwastje op een goed bereikbare koppeling. Ontstaan er belletjes, dan ontsnapt daar gas. Gebruik nooit een vlam of aansteker om een lek te zoeken, en repareer nooit zelf wat je vindt.
Drie momenten om te stoppen met zelf zoeken
- Je ruikt het duidelijk, niet vaag
- Dan is er genoeg gas in de lucht om gevaarlijk te zijn. Ramen open, kraan dicht, naar buiten en bellen.
- Het lek zit aan de meter of in de grond
- Dat is het deel van je netbeheerder. Daar komt geen zeepsop aan te pas en je mag er ook niet aan werken.
- Je hoort een sissend geluid
- Sissen betekent dat er gas onder druk ontsnapt. Ga dan niet dichterbij kijken, maar naar buiten.
Lekt er inderdaad iets in je eigen leidingen of apparaten, dan verdwijnt dat gas via je meter en dus over je rekening. Veel is dat meestal niet — maar als je toch al naar je gasverbruik kijkt, is dit een goed moment om te controleren of je nog het juiste tarief betaalt.
Gratis advies over gasverbruik in huis en tarieven
Bel Selectra voor energie-advies en de beste energietarieven (gratis dienst)
Gratis advies over gasverbruik in huis en tarieven
Onze energie-experts zijn nu telefonisch gesloten. Vraag een gratis terugbelverzoek — we bellen je terug.
Wie bel je, en wie betaalt het?
De scheidslijn is dezelfde als bij alles in je meterkast: tot en met de meter is het van je netbeheerder, daarachter is het van jou. Liander verwoordt het zo: "De aansluitingen en energiemeters in uw meterkast zijn eigendom van Liander." De aansluitleiding in de grond, de hoofdkraan en de gasmeter horen dus bij het net.
Waar het lek zit bepaalt wie het oplost en wie betaalt
Vóór of aan de meter: de aansluitleiding, de hoofdkraan of de meter zelf
- Wie het oplost
- Je netbeheerder
- Wie het betaalt
- De netbeheerder. Het onderzoek en het voorrijden zijn gratis
Ná de meter: binnenleiding, fornuis of cv-ketel
- Wie het oplost
- Een erkend installateur
- Wie het betaalt
- Jij als bewoner. Stedin: "U bent zelf verantwoordelijk voor de binnenleiding"
Je huurt de woning
- Wie het oplost
- Je verhuurder, na je melding bij de netbeheerder
- Wie het betaalt
- Meestal je verhuurder, tenzij het om je eigen apparaat gaat. Meld het schriftelijk
Blijf van het zegel op de gasmeter af. Alleen een erkend installateur met zegelrecht mag dat openen; verbreek je het zelf, dan volgt er een rekening — bij Liander € 91,32 als schadevergoeding.
Wie in deze tabel ontbreekt is je energieleverancier. Die verkoopt je het gas en zet de netbeheerkosten op je rekening, maar hij komt niet langs bij een lek en stuurt geen monteur. Wil je weten wat er precies onder je gasaansluiting valt en wat die jaarlijks kost, dan staat dat bij gasaansluiting.
Veelgestelde vragen over een gaslek
Meestal niet, en dat is het tegenovergestelde van wat je vaak leest. Zit het lek in de binnenleiding — het stuk vanaf de meter tot aan je apparaten — dan telt je meter het weggelekte gas gewoon mee, dus in theorie betaal je ervoor. Maar Stedin voegt daar meteen aan toe: "bij een gaslek in huis, lekt heel weinig gas weg." Een fors hogere rekening komt dus vrijwel altijd ergens anders vandaan, zoals een koude winter, een gewijzigd tarief of een te laag voorschot. Wat er wél achter kan zitten, staat bij je energierekening.
Niet voordat iemand heeft vastgesteld dat het veilig is. Dichtdraaien mag je zelf, maar bij het opendraaien komt er weer gas op je leidingen te staan — inclusief het punt waar het lekte. Bovendien zijn je cv-ketel, geiser en fornuis uitgegaan, en die moeten opnieuw opgestart worden. Laat de monteur of je installateur de kraan openen en de apparaten controleren; dat hoort bij het bezoek.
Dat gebeurt regelmatig en het betekent niet dat je het je hebt verbeeld. Loop eerst de andere verklaringen na uit de tabel hierboven: een drooggevallen sifon geeft dezelfde rotte-eierenlucht. Blijft de lucht terugkomen op dezelfde plek of op hetzelfde moment van de dag, meld het dan opnieuw en vertel erbij dat er al eerder is gekeken. Houd ook je cv-ketel in de gaten: een ketel die niet goed brandt kan zowel een vage gaslucht als koolmonoxide geven, en dat laatste ruik je niet.
Bronnen & verificatie
Enexis — ik ruik gas in huis of op straat · Liander — gaslucht en het Nationaal Storingsnummer · Stedin — kan een gaslek zorgen voor een hoge energierekening? · Stedin — wat gebeurt er als er een gaslek is? · RIVM — werkingsmechanismen en symptomen koolmonoxidevergiftiging · Brandweer Nederland — koolmonoxide .
Meer over gas en je meterkast